Uireka start dit jaar met nieuwe onderzoeken naar de uien- en bonenvlieg en Fusarium. Al negen jaar werkt dit collectief van bijna 80 ketenpartners aan een duurzamere teelt en sterke exportpositie van Nederlandse uien. Sinds kort dragen telers bij via BO Akkerbouw. "We zijn ontzettend blij met dit brede draagvlak. Geen enkele schakel kan dit alleen doen", vertelt de enthousiaste stuurgroepvoorzitter Gijsbrecht Gunter, een van de geestelijke vaders van de onderzoeksgroep tegen BO Akkerbouw.
Hoe is Uireka ontstaan?
© BO Akkerbouw"Koprot was in 2015 een groot probleem in uien. Op het congres van een zaadbedrijf, waar ik dagvoorzitter was, constateerden we dat ketenbreed onderzoek ontbrak. Toen hebben handelaren, zaadbedrijven, toeleveranciers en het Platform Uientelers de koppen bij elkaar gestoken en ook geld toegezegd. Zo konden we samen met het Rijk een publiek-private samenwerking (PPS) starten. Daarna haakten steeds meer partijen aan: BO Akkerbouw, provincies, adviesorganisaties, toeleveranciers, verwerkers en commissionairs. GroentenFruit Huis wilde graag penvoerder worden. Ik ben er echt trots op dat bijna tachtig ketenpartners bijdragen en actief deelnemen aan zeven werkgroepen. Daardoor is er zóveel kennis opgedaan."
Wat heeft negen jaar onderzoek zoal opgeleverd?
"We ontwikkelden onder andere een beslissingsondersteunend systeem (BOS) voor koprot en valse meeldauw. Ons uitgebreide onderzoek naar Fusarium leidde daarnaast tot een biotoets voor de bodem. Telers kunnen daarmee vooraf inschatten hoe groot het potentiële ziekterisico van dat perceel is. Dat landt echt in de praktijk: al een kleine 200 hectare wordt getoetst. Een ander opvallend resultaat is dat verschillende onkruiden flinke vermeerderaars van Fusarium kunnen zijn in de bodem. Verder loopt er onderzoek naar stengelaaltjes, groene middelen, bladschimmels, ruggenteelt en fertigatie, doen we rassenproeven en nog veel meer. Op www.uireka.nl staan alle resultaten, die we ook delen via de Uireka Academy."
Waarom vind je collectief onderzoek zo belangrijk?
"Geen enkele schakel in de keten kan zoiets alleen doen. We hebben elkaars kennis echt nodig. Als een teler bijvoorbeeld maleïnehydrazide (MH) niet goed kan toepassen vanwege een valse meeldauwaantasting, kunnen uien te vroeg uitlopen. En dat is natuurlijk niet goed voor de exportpositie. Wat zijn goede alternatieven? We delen ook onze zorgen over de toelating van gewasbeschermingsmiddelen. Als je samen in zo'n collectief zit, weet je elkaar snel te vinden. Niet alleen bij een brandje, maar structureel. Het onderzoek is het belangrijkst, maar het netwerk is minstens zo waardevol. Ik durf best te zeggen dat we het meest unieke uiennetwerk ter wereld hebben."
Hoe belangrijk is de bijdrage van uientelers aan het onderzoek?
"Ik ben er ontzettend blij mee dat uientelers nu structureel financieel bijdragen. Niet alleen omdat het zorgt voor meer budget, maar ook voor een grotere betrokkenheid vanuit telers zelf. Hun onderzoeksbijdrage loopt sinds teeltseizoen 2025 via de verbindendverklaring die BO Akkerbouw voor elkaar heeft gekregen.
Inbreng vanuit BO Akkerbouw is er al veel langer: sinds 2020 met een 'oud potje' voor uienonderzoek van Productschap Akkerbouw en met Edwin de Jongh als zeer gewaardeerd lid van de stuurgroep. Zijn kennis en expertise zijn enorm waardevol voor de sector."
Welke nieuwe onderzoeken staan op de rol voor 2026?
"Binnenkort starten nieuwe PPS'en die zich richten op valse meeldauw en een ICM-aanpak voor de bonen- en uienvlieg. De druk daarvan zien we namelijk echt toenemen, waarschijnlijk als gevolg van het wegvallen van zaadcoating. Verder gaan we door met praktijkproeven gericht op Fusarium, maar ook met andere onderwerpen. Ik vind het mooi dat onderzoeken voortborduren op eerdere resultaten. Zo werken we structureel aan een toekomstgerichte, duurzame uienteelt."
Hoe kunnen telers de resultaten volgen?
"Door zich aan te melden voor de nieuwsbrief van Uireka en BO Akkerbouw. Telers zijn verder van harte welkom op de plenaire Uireka-bijeenkomsten, die we twee keer per jaar organiseren. Op 12 maart 2026 vindt de volgende plaats bij WUR Open Teelten in Lelystad. Er komen altijd zo'n tachtig mensen op af: het draagvlak is groot."
Wat drijft jou om je al meer dan negen jaar voor Uireka in te zetten?
"De uiensector vind ik machtig interessant. Niet alleen omdat ik ooit ben opgeleid als fytopatholoog in Wageningen, maar ook omdat de familie van mijn vrouw in de uienteelt en -handel zit. En mijn opa van mijn moeders kant was een keuterboertje die – op z'n Zeeuws - 'goed was met z'n juun'. Ik zit zeker niet verlegen om werk, want ik heb een fulltimebaan bij Yara, heb een gezin en zit nog in de gemeenteraad. In de uren die over zijn, zet ik me met enthousiasme in voor een sterke positie van de Nederlandse ui."
Hoe eet je 'm eigenlijk het liefst?
"We eten thuis veel uien, zowel rode als gele. Het liefst in de soep, maar gebakken of rauw bij haring vind ik ze ook heerlijk. De ui is zo'n veelzijdige groente. Wist je dat mensen in Senegal wel 35 kilo uien per jaar eten? Onze ui is echt een wereldreiziger met smaak."
Voor meer informatie: www.uireka.nl
Bron:
BO Akkerbouw
Louis Braillelaan 80
2719 EK Zoetermeer
079 3030330
[email protected]
www.bo-akkerbouw.nl
