Volgens recente cijfers van de Europese Commissie zijn de importen van kunstmest in de Europese Unie scherp gedaald sinds de invoering van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM). In januari 2026 importeerde de EU slechts 179.877 ton stikstofkunstmest, tegenover 1.183.728 ton in januari 2025. Dat is minder dan 16% van het gebruikelijke volume, een ontwikkeling met verstrekkende gevolgen voor de Europese tuinbouw, waarschuwen de Europese tuinbouworganisaties Copa en Cogeca.
Beide partijen hebben EU-instellingen al jaren gewaarschuwd dat de invoering van CBAM zonder de juiste technische waarborgen en marktvoorbereiding de toevoer van kunstmest zou verstoren en de kosten voor telers aanzienlijk zou verhogen.
Stikstofkunstmest, direct geraakt door CBAM, vertegenwoordigt ongeveer 46% van het totale kunstmestgebruik in de EU, waarvan meer dan 30% traditioneel wordt geïmporteerd. Een daling van deze omvang kan niet worden opgevangen zonder gevolgen. Dit vormt een directe bedreiging voor de stabiliteit van de tuinbouwproductie in de hele EU en ontregelt markten door anticiperend koopgedrag, zoals al zichtbaar was in december 2025 voorafgaand aan de invoering van het mechanisme.
Tegelijkertijd blijven de binnenlandse kunstmestprijzen stijgen. In januari 2026 lagen ze 25% hoger dan het gemiddelde in 2024. Aangezien kunstmest 15% tot 30% van de productiekosten van telers vertegenwoordigt en de akkerbouwsector al onder grote druk staat met negatieve marges voor het derde achtereenvolgende jaar, kan deze situatie snel kritiek worden in meerdere lidstaten.
© European Commission
Ook de voorraden zijn zorgwekkend. Gemiddeld dekken de huidige voorraden slechts 45 tot 50% van de kunstmestbehoefte voor de oogst van 2026, met aanzienlijk lagere niveaus in landen zoals Italië en Ierland. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de voorbereidingen voor de oogst van 2027, wat de toenemende kwetsbaarheid van de voedselproductie in de EU benadrukt.
Copa en Cogeca pleiten al geruime tijd voor een pragmatische en verantwoordelijke aanpak. Belangrijke eisen tijdens de protesten in december en januari waren het uitstellen van de CBAM-invoering voor kunstmest totdat technische voorwaarden prijsvoorspelbaarheid bij import en facturering garanderen, het voorkomen van verstoringen in de hele keten, en het invoeren van langetermijnmaatregelen om CBAM-gerelateerde kosten voor telers te compenseren.
De cijfers laten nu geen twijfel meer bestaan. Wanneer importen met meer dan 80% instorten, prijzen blijven stijgen en beschikbaarheid onzeker wordt, is dit geen theoretisch probleem meer. Het vormt een direct risico voor de tuinbouwproductie en voedselzekerheid in de EU.
De Europese Unie moet deze realiteit erkennen en hierop reageren. Copa en Cogeca pleiten voor een onmiddellijke opschorting van CBAM voor kunstmest om verdere verstoringen te voorkomen en de Europese tuinbouw te beschermen. Daarnaast zijn structurele maatregelen nodig om de beschikbaarheid en betaalbaarheid van kunstmest op de lange termijn te waarborgen. In dit kader zijn Copa en Cogeca bereid concrete voorstellen aan te dragen voor het komende Fertilisers Action Plan. Zonder directe kortetermijnmaatregelen dreigt de sector echter in een ernstige crisis te belanden.
Voor meer informatie:
Copa - Cogeca | European Farmers European Agri-Cooperatives
[email protected]
https://copa-cogeca.eu/
