Met de Deltares Aquality App is in Zeeland een fijnmazig beeld ontstaan van de ruimtelijke en seizoensmatige verdeling van zoet, brak en zout oppervlaktewater. Sinds de provincie Zeeland in 2022 startte met een participatieve meetcampagne, verzamelden boeren, burgers en studenten ruim 6000 EC‑metingen, die in de app werden opgeslagen.
© Deltares
De provincie Zeeland werkt aan de opgave om de zoetwatervoorziening in de verziltende delta structureel te borgen. Tot op heden zijn relatief weinig gegevens beschikbaar van de verspreiding van zoet, brak en zout water in het oppervlaktewatersysteem. Om sneller, fijnmaziger én met draagvlak inzicht te krijgen in het ruimte-tijdpatroon van zout en zoet water in het oppervlakte- en drainwater, heeft de provincie boeren, natuurorganisaties, burgers en studenten gevraagd om EC-metingen te verrichten met de Deltares Aquality App. Na ruim 4 jaar intensief meten is een dataset ontstaan waarmee nieuwe inzichten worden verkregen over de zoet-zoutvoorkomens in het oppervlaktewater van Zeeland.
Uit de Quickscan‑analyse van bijna 6000 EC‑metingen blijkt dat het zoutgehalte in het Zeeuwse oppervlaktewater sterk varieert in ruimte en tijd. Er is een duidelijk seizoenspatroon zichtbaar, met hogere waarden in de zomer en lagere in de winter. De metingen laten bovendien een samenhang zien met weersomstandigheden, hoogteligging en de invloed van grondwater. Lagergelegen meetlocaties vertonen gemiddeld hogere EC‑waarden door een grotere zilte kweldruk, en op plekken waar het zoet‑zoutgrensvlak ondiep ligt, worden eveneens hogere EC‑waarden in het oppervlaktewater gemeten.
© Deltares
De EC‑metingen uit de Aquality App zijn gebruikt om de Zeeuwse watergangen te typeren. Op basis van de mediane EC‑waarden in zomer en winter kunnen watergangen worden onderscheiden als structureel zoet, brak of zout, of als watergangen die seizoensmatig van karakter veranderen. Door lokaal in te zoomen op de getypeerde meetlocaties en daarbij rekening te houden met de stroomrichting van de watergangen, is het mogelijk om overgangszones tussen altijd zoete en niet-altijd zoete watergangen te identificeren. Deze overgangszones kunnen kansen zichtbaar maken voor het treffen van maatregelen om het zoete en zoute water gescheiden te houden. Tevens biedt het aanknopingspunten voor locaties waar mogelijk zoet oppervlaktewater beschikbaar is om bovengronds of ondergronds op te slaan.
Uit de analyse blijkt dat EC-metingen van drainwater een direct beeld geven van het zoutgehalte in het ondiepe grondwatersysteem. Ze bieden daarmee inzicht in de ligging en dynamiek van het zoetzoutgrensvlak en in de invloed van zoute kwel, neerslag en droogte. Door deze metingen via de Aquality App vast te leggen, ontstaat een waardevolle dataset waarmee agrariërs beter kunnen inschatten hoe zoutbelasting op hun percelen ontstaat en welke maatregelen kunnen helpen om zoet water vast te houden.
Bron: Deltares
