Tholen - De spanningen in het Midden-Oosten zorgen momenteel voor grote onrust in de wereldwijde scheepvaart. De situatie rond Iran en de Straat van Hormuz heeft directe gevolgen voor handelsstromen, brandstofprijzen en de veiligheid van zeevarenden. Een uitzonderlijke verstoring, waarvan de impact nog moeilijk volledig te overzien is. Al is het alleen al omdat de situatie constant evolueert met nieuwe dreigingen over blokkade van de tweede cruciale zeestraat Bab el-Mandeb.
Tijdens een webinar van de European Shippers Council schetsten Joel Grau Lara (CFC Maritime), Damian Viccars (World Shipping Council) en Ellis Morley (Howden) de huidige stand van zaken. "We komen al uit een periode waarin de supply chain onder druk stond", stelt Joel Grau Lara. "Maar deze crisis zorgt opnieuw voor een aanbodschok, met name in olie en gas. Dat heeft direct invloed op de scheepvaart en uiteindelijk ook op de tarieven voor verladers."
© Dreamstime
Controleer brandstofclausules
De impact is volgens Joel nu al duidelijk zichtbaar. "De brandstofprijzen zijn fors gestegen en dat zal worden doorberekend in de vrachttarieven", legt hij uit. "Maar het probleem is niet alleen de prijs; ook de beschikbaarheid van brandstof wordt een risico. Belangrijke bunkerhavens vallen deels weg, wat kan leiden tot congestie elders."
Voor verladers betekent dit volgens hem dat zij scherp moeten kijken naar hun contracten. "Controleer de brandstofclausules en blijf in gesprek met je logistieke partners. In deze markt verandert alles van dag tot dag."
Scheepvaart onder druk
Ook vanuit de lijnvaartsector wordt de ernst van de situatie benadrukt. "We hebben te maken met een zeer zorgwekkende situatie", aldus Damian Viccars. "Onze eerste prioriteit is de veiligheid van bemanningen. Op dit moment zitten tienduizenden zeevarenden vast in de regio, onder zeer gevaarlijke omstandigheden."
Volgens Damian zijn meerdere commerciële schepen geraakt en is de Straat van Hormuz feitelijk niet meer veilig voor doorgang. "We zien dat rederijen routes omleggen of tijdelijk stilleggen. Handel blijft zo veel mogelijk doorgaan, maar alleen waar dat veilig kan."
Die aanpassingen hebben volgens hem onvermijdelijk gevolgen. "Langere vaarroutes, vertragingen en verstoringen in de containerlogistiek zullen wereldwijd voelbaar zijn. Net als tijdens corona kan een probleem in één regio snel een sneeuwbaleffect veroorzaken."
Geen veilige havens
Vanuit verzekeringsperspectief schetst Ellis Morley een vergelijkbaar beeld. "Er is veel onduidelijkheid geweest over verzekerbaarheid, maar schepen en ladingen zijn nog steeds te verzekeren", legt hij uit. "Wel tegen aanzienlijk hogere premies, omdat de risico's sterk zijn toegenomen."
© Dreamstime
Volgens Ellis ligt het risicogebied bovendien breder dan vaak wordt gedacht. "Het gaat niet alleen om de Straat van Hormuz. We zien dat aanvallen ook plaatsvinden op grotere afstand. Dat betekent dat havens in de regio niet per definitie veilig zijn." Daarmee wordt het volgens hem steeds lastiger om logistieke keuzes te maken. "Er is simpelweg geen risicoloze optie meer. Het is continu afwegen tussen veiligheid, kosten en beschikbaarheid."
Effect op wereldhandel
De gevolgen beperken zich niet tot energie. "Het is niet alleen een crisis van olie en gas", benadrukt Joel. "Ook andere goederenstromen, zoals kunstmest en voedsel, worden geraakt. Dat heeft impact op zowel export als import in de regio. Schepen worden hergerouteerd en dat kan leiden tot congestie en langere levertijden. Verladers moeten hier rekening mee houden in hun planning."
Hoe lang de situatie aanhoudt, is volgens de sprekers moeilijk te voorspellen. "Veel hangt af van de duur van het conflict", aldus Damian. "Maar het is duidelijk dat dit geen korte verstoring is. De impact op de supply chain zal nog wel enige tijd voelbaar blijven."
Ondertussen blijft het volgens de sector essentieel om in gesprek te blijven. "Juist in deze omstandigheden is communicatie cruciaal. Alle partijen in de keten moeten samenwerken om zo goed mogelijk met deze onzekerheid om te gaan", besluit Ellis.
