De Nederlandse uienteelt staat onder toenemende druk door ziekten en plagen, strengere regelgeving en grilligere weersomstandigheden. Dat vraagt om aanpassingen in teelt, bewaring en gewasbescherming. Tegen deze achtergrond gaat in 2026 Uireka 4.0 van start, een ketenbreed onderzoeksprogramma dat loopt tot en met 2029.
Na negen jaar onderzoek en tientallen praktijkproeven heeft Uireka zich ontwikkeld tot een belangrijk samenwerkingsplatform binnen de sector. Het programma leverde onder meer de fusariumtoets, toepassingen van ruggenteelt met fertigatie en nieuwe strategieën voor de beheersing van trips en valse meeldauw op. Deze resultaten vinden inmiddels hun weg naar de praktijk.
© Uireka
Volgens de initiatiefnemers ligt de kracht van Uireka in de brede ketensamenwerking, van veredelaar tot exporteur. De gezamenlijke inzet is gericht op het behouden van de kwaliteit en internationale concurrentiepositie van de Nederlandse ui, met tegelijkertijd een verdere verduurzaming van de teelt.
Nieuwe uitdagingen dienen zich intussen aan. De teelt verschuift deels naar andere regio's in Nederland, wat nieuwe vraagstukken met zich meebrengt op het gebied van bodem, water en ziekteontwikkeling. Stuurgroepvoorzitter Gijsbrecht Gunter ziet de betrokkenheid binnen de sector toenemen: "Inmiddels investeren zes provincies mee in het mogelijk maken van een sterke uienteelt in hun regio. Ook BO Akkerbouw haakt opnieuw aan als financier van een deel van het onderzoek. Met deze gezamenlijke aanpak vergroten we onze slagkracht."
Onderzoek langs meerdere lijnen
Binnen Uireka 4.0 werken meer dan tachtig partners samen aan praktijkgerichte oplossingen. Het programma bestaat uit diverse publiek-private samenwerkingen (PPS) en werkpakketten (WP), gericht op actuele thema's in de sector.
Zo wordt binnen het thema fusarium verder onderzoek gedaan naar de verspreiding van de ziekte, de invloed van rotatiegewassen en de rol van onkruiden. Op het gebied van irrigatie en teeltsystemen ligt de focus op efficiënt watergebruik en optimalisatie van teeltmethoden, waarbij proeven met ruggenteelt en fertigatie in Colijnsplaat al veelbelovende resultaten laten zien, waaronder een afname van fusariumdruk.
Daarnaast loopt onafhankelijk rassenonderzoek in zaaiuien op klei- en zandgronden verspreid over Nederland, bedoeld als praktische keuzehulp voor telers. Ook wordt gewerkt aan alternatieven voor de spruitremmer MH (Maleïne Hydrazide), met als doel de bewaarbaarheid en productkwaliteit te waarborgen.
Aanvullende PPS-projecten
Parallel aan het kernprogramma is Uireka betrokken bij drie aanvullende PPS-trajecten. Deze richten zich onder meer op een geïntegreerde aanpak van valse meeldauw, waarbij onderzoek wordt gedaan naar populatiedynamiek, sporulatie en beslissingsondersteuning.
Een tweede project focust op de beheersing van bonenvlieg en uienvlieg, met aandacht voor populatievoorspelling, teeltmaatregelen en de ontwikkeling van een beslissingsondersteunende tool. In het derde traject staat de bestrijding van trips centraal, waarbij wordt gewerkt aan een digitaal systeem dat gewas-, plaag- en weersdata combineert om het juiste moment van ingrijpen te bepalen.
Verspreid over het land worden veld- en demoproeven uitgevoerd, zodat telers de resultaten direct in de praktijk kunnen beoordelen en toepassen.
Kennisdeling als speerpunt
Kennisoverdracht vormt een belangrijk speerpunt binnen Uireka 4.0. De Uireka Academy wordt voortgezet en uitgebreid voor ketenpartners, onderwijs en studiegroepen. Daarnaast wordt de ontsluiting van kennis via het platform Crkls versterkt en krijgt de website een vernieuwing.
De centrale ambitie blijft het vertalen van onderzoeksresultaten naar concrete, toepasbare maatregelen op bedrijfsniveau.
Samenwerkingspartners
Uireka ging in 2017 van start vanuit de gezamenlijke ambitie om de kwaliteit van de Nederlandse ui structureel te verbeteren. Inmiddels is het programma uitgegroeid tot een breed gedragen initiatief waarin partijen uit de gehele keten participeren, waaronder zaadveredelaars, telers, verwerkers, exporteurs, adviesorganisaties, BO Akkerbouw, Wageningen University & Research, Topsector Agri & Food, meerdere provincies en GroentenFruit Huis.
Voor meer informatie:
Ui
reka
Louis Pasteurlaan 6
2719 EE Zoetermeer
Tel: +31(0)79 3681100
[email protected]
www.uireka.nl
